બળાત્કાર અને છેડતીના વધતા જતા કિસ્સા અને આપણે એ અંગે શું કરી શકીએ?

ગણતરીના દિવસોમાં આપણે આપણા ભારત દેશનો વધુ એક આઝાદી દિવસ ઉજવીશું. પણ મહિલાઓ અને બાળકો માટે આ આઝાદીનો કોઈ અર્થ ખરો જ્યારે આજે આટઆટલા વર્ષો બાદ પણ સમાજમાં કેટલાક દિવસોની ઉંમર ધરાવતા બાળકથી માંડી સિનિયર સિટીઝન વ્રુદ્ધા જેવડા વયજૂથ સુધીના નાગરિકો પણ બળાત્કારના ભયથી બાકાત રહી ન જીવી શકતા હોય?

આજે દરરોજ છાપામાં સરેરાશ બે-ત્રણ સ્ત્રીઓની છેડતી કે બળાત્કારના કિસ્સા વાંચવા મળે છે.આ તો પ્રકાશમાં આવેલા કિસ્સાઓનો અંદાજીત આંકડો છે. કેટલાયે કિસ્સાઓતો પ્રકાશમાં આવતા જ નથી.

પાછલા સપ્તાહની જ વાત કરી તો મુંબઈના મલાડની એક શાળામાં ત્રણ વર્ષની બાળકી પર અઠ્ઠાવીસ વર્ષના પ્યુનનો શાળાના ટોઇલેટમાં બળાત્કાર, સોળેક વર્ષના સગીર કિશોર પર ચૌદેક વર્ષના અન્ય પંદરેક સગીરો દ્વારા મુંબઈન એક ગ્રાઉન્ડમાં ગેન્ગરેપ (અહિ પીડિત કિશોર જ છે, છાપવામાં ભૂલ નથી થઈ), થોડા દિવસ અગાઉ ચંદીગઢમાં દસ વર્ષની એક બાળકી પ્રેગનન્ટ થયા બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે તેને છવ્વીસ સપ્તાહના ભ્રુણનો ગર્ભપાત કરવાની મનાઈ ફરમાવ્યાના સમાચાર હજી જૂના નથી થયા ત્યાં તેર વર્ષની એક સગીરા મુંબઈમાં આ જ રીતે ગર્ભવતી હોવાનું બહાર આવ્યું છે જેની તેને કે તેના માતાપિતાને જાણ નહોતી.ચોવીસ વર્ષના તેમના ભાડુઆત અને પિતાના બિઝનેસ પાર્ટનરે એ સગીરા પર બળાત્કાર કર્યાનું બહાર આવ્યું છે. બીજા બે કિસ્સાઓ પણ હાઈ-પ્રોફાઈલ હોવાને લીધે ગત સપ્તાહે જ ખાસ્સી ચર્ચામાં રહ્યાં.એક હરિયાણાના નેતાની દિકરીને અન્ય નેતાના પુત્ર અને તેના મિત્ર દ્વારા અડધી રાતે સ્ટોકિંગ દ્વારા પરેશાન કરાયાનો કિસ્સો અને બીજા એક કેસમાં પણ એક પ્રોફેશનલ યુવતિને આજ રીતે રાતે બે વાગે તેનો પીછો કરી ડોરબેલ વગાડી હેરાન કરવાનો પ્રયાસ એક પરીણિત પ્રોફેશનલ પુરુષ દ્વારા કરાયો.

આતો થઈ માત્ર એકાદ સપ્તાહના બળાત્કાર કે છેડતીના કેસોની વાત પણ શું આ પ્રકારના કિસ્સાઓ સાથે આપણે આઝાદીનો જશ્ન મનાવીએ એનો કોઈ અર્થ છે?

નિર્ભયા કેસને ચાર-પાંચ વર્ષ થઈ જવા છતાં અને તેના કેસનો ચુકાદો સંભળાઈ ચુક્યો હોવા છતાં હજી તેના ગુનેગારોને ફાંસી થઈ નથી અને એક સગીર ગુનેગારને તો સજા પણ થવાની નથી.મોટા ભાગના નેતાઓ પણ આવા કિસ્સા પ્રકાશમાં આવે ત્યારે આપણા પુરુષપ્રધાન સમાજની માનસિકતા છતી કરતાં હોય તેમ છોકરીઓ પર જ દોષનો ટોપલો ઢોળતા હોય એવા બેશરમ વિધાનો કરતા હોય છે.પોલીસ પણ મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં છોકરીને જ પ્ર્શ્ન કરતી હોય છે કે અડધી રાતે તે સડક પર શું કરી રહી હતી? પ્રશ્ન થવો જોઇએ કે નર-નારી સમાનતાના ગાણા ગવાતા હોય ત્યારે પુરુષને કોઈ પ્રશ્ન કેમ નથી કરતું કે તે અડધી રાતે બહાર શું કરી રહ્યો હતો?

વાત યુવતિઓની છેડતી,વિનયભંગ કે બળાત્કાર પર જ અટકતી નથી. હવે બાળકો અને વ્રુદ્ધ મહિલાઓ પણ હવસનો શિકાર બનવાના પ્રકાશમાં આવતા કિસ્સાઓની સંખ્યા વધતી જાય છે.જે ચિંતાનો ગંભીર વિષય છે.

આવા કિસ્સાઓ નિવારવા શું કરી શકાય તેની થોડી ચર્ચા કરીએ.પહેલા તો તમે જો યુવતિ કે મહિલા હોવ તો ડર છોડી દો. કોઈ તમારી સાથે અભદ્ર વર્તન કરે ત્યારે આંખ આડા કાન કરવાને બદલે તેનો સામનો કરો. શારિરીક અને માનસિક રીતે મજબૂત બનો. ચીસ પાડો. બદનામીનો ડર ન રાખો. મદદ માગો. શક્ય હોય તો સામે વાળાને પકડી તેને મેથી પાક ચખાડો, બટકુ ભરો, તેના ગુપ્તાંગ પર જોરથી લાત મારો. રસ્તામાં તે અડપલું કરી ભાગી જતો હોય તો તેની પાછળ દોડીને પણ તેને પકડી તેની હરકત લોકો સમક્ષ લાવો, પોલીસ ફરીયાદ કરો અને તેને સજા અપાવડાવવાની કોશિશ તો કરો જ કરો. એકલા મુસાફરી કરતા હોવ તો સેફટી-એપ્સ તથા સુરક્ષાના સાધનોનો (મરચા કે મરી પાવડરનો સ્પ્રે,ચાઈલ્ડ લોકથી કેવી રીતે બચવું તે શિખીલો, એપ્સમાં સુરક્ષા નં. નો તેમજ ડ્રાઈવરની બરાબર પાછળ તરફ બેઠક લો-આવી ટીપ્સનો) ઉપયોગ કરો. પણ મહેરબાની કરીને જતું ન કરો. જેને તમે છોડી દેવાની ભૂલ કરશો એ જ ભવિષ્યમાં હિંમત વધતા કોઈ પર બળાત્કાર કરવાની ગુસ્તાખી કરશે. એમ થતા રોકો. આવું કંઈક તમારી સાથે બદનસીબે બનવા પામ્યું હોય તો તમારા મનમાં એ માટે કોઈ અપરાધભાવની લાગણી બચવા ન દો.મુક્ત થઈ જાવ.તમે કંઈ જ ખોટું કર્યું જ નથી તો તમારે શા માટે કોઈ જ પ્રકારની પીડા ભોગવવાની?કોઈથી કોઈ પ્રકારે બ્લેક્મેલ ન થાવ.તરત આવી કોઈ ઘટના ઘટી હોય તેની વાત માતા-પિતા અને મિત્રોને કરી દો.એકલા એકલા ન ઝૂરો.જીવન ખુબ સુંદર છે.કોઈ જ ઘટના તેનો અંત લાવી દેવા જેટલી મોટી નથી.હકારાત્મક વલણ રાખી જીવનમાં આગળ વધતા રહો.ઇશ્વર-પરીવારજનો અને મિત્રોમાં વિશ્વાસ રાખી જીવનમાં આગળ વધો.

જો તમે મા-બાપ હોવ તો છોકરા-છોકરીમાં ભેદ ન કરતાં છોકરીને બહાદુર બનાવો.તેમની યોગ્ય ઉંમર થતા તેને ‘ગુડ ટચ બેડ ટચ’નો પરિચય આપો. મોટાભાગના બાળકોનો શારિરીક શોષણ આસપાસના જાણીતા લોકો દ્વારા થતું હોય છે.આવું કંઈક થાય ત્યારે કઈ રીતે સામનો કરવો તેની ચર્ચા બાળક સાથે કરો.ગમે તેટલો વિશ્વાસ કેમ ન હોય, તમારા બાળકને (છોકરો હોય કે છોકરી) પાડોશી કે અન્ય પરિચિતને ભરોસે તે એકલા હોય ત્યારે ન મૂકો. તમારું બાળક યોગ્ય ઉંમરનું થાય ત્યારે તેની સાથે ખુલ્લા મને સેક્સ એડ્યુકેશનની વાતો શેર કરો.છોકરો હોય તેને છોકરીઓને માન ભરી નજરે જોત શિખવો.છોકરી હોય તો તેનામાં કોઈ પ્રકારની લઘુતાગ્રંથિ ન ઉદભવે તેનું ધ્યાન રાખો.તમારા બાળકો મોબાઈલ,ટી.વી. વગેરેનો કેટલો અને કેવો ઉપયોગ કરે છે તેના પર ધ્યાન આપો,તેમના પર આંધળો વિશ્વાસ ન મુકો,તેઓ કોની સંગતમાં હરેફરે છે તે પર સતત ધ્યાન આપો.તેઓ ગૂંગળાઈ જાય એટલી હદે જાપ્તો ન રાખતા તેમને સાવ હરાયા ઢોરની જેમ છૂટ્ટા પણ ન મૂકી દો.તેમને સારા વાંચનની ટેવ પાડો.તેમના મિત્ર બની રહો. તમારા સંતાનમાં એટલો વિશ્વાસ પેદા કરો કે કદાચ તે કોઈ દુર્ઘટનાનો ભોગ બનવા પામે તો તમારાથી કંઈ જ છૂપાવ્યા વિના તે તમને સઘળી હકીકતથી વાકેફ કરી શકે.તેને એટલું હિંમતવાન બનાવો કે તે કોઈની શેહમાં આવી ન જાય.બાળક નાનું હોય ત્યારે બસમાં,ટ્રેનમાં,શાળામાં,ટ્યુશનમાં,પ્યુન સાથે,મૌશી સાથે,ડ્રાઈવર કે બસ-હેન્ડલર અંકલ કે આન્ટી સાથે કે પછી બહાર કોઈ પણ અજાણ્યા જણ સાથે કઈ રીતે વર્તવું તેની સમજ તેને સતત આપતા રહો.

તમે છેડતી કે બળાત્કારની કોઈ ઘટનાના સાક્ષી બનો ત્યારે ચુપ ન રહો.કદાચ અત્યાચારનો ભોગ બનનાર પાત્ર ગભરાઈને મુગુ થઈ રહ્યું હોય તો તમે વચ્ચે પડો અને અન્યોને ભેગા કરો.માત્ર મૂગા સાક્ષી ન બની રહો.કાલ ઉઠીને આવી ઘટના તમારી કે તમારા પરીવારજનની સાથે પણ બની શકે છે એ ધ્યાનમાં રાખી મદદમાં આવવાનો પ્રયત્ન કરો.તમારી મદદને કારણે કદાચ એક દુર્ઘટના બનતા અટકી શકે છે.

ગેસ્ટ બ્લોગ : નારી સહજ અભિવ્યક્તિ

                                                        - ખેવના દેસાઈ 

આઝાદી

આમ તો આઝાદી ખરી

ખાવા પીવાની, પહેરવા ઓઢવાની, હરવા ફરવાની,

સગવડોથીસભર માહોલમાં સવલત ભર્યું જીવન જીવવાની

આમ તો આઝાદી ખરી

હિંસામુકત જીવવાની

ના ઘા, ના ડામ, ના લોહી નીંગળતા જખમ,

ના ઈજા, ના સજા, ના સોળ ઉઠેલી ત્વચા,

આમ તો આઝાદી ખરી પણ આજ ખરી આઝાદી?

ખરેખર છે આઝાદી

ખુલ્લા મને ખાવાપીવાની?

ખુલાસા વગર હરવા ફરવાની?

ખૂંચતી નજર વગર પહેરવા ઓઢવાની?

પ્રશ્નો  પૂછવાની?

પ્રશ્ન વેધક નજરથી મુક્ત રહેવાની?

સગવડો કે સવલતો ને સમંતિ આપવાની?

તડજોડ કે બાંધછોડ વગર નગ્ન સત્યને રજૂ કરવાની?

છે આઝાદી હકારની કે નકારની?

સમઝણ  કે સ્વીકારની?

જોઈએ છે એક આઝાદી

અદ્રશ્ય અપરાધભાવથી મુક્ત,

અસ્તિત્વ ટકાવવાની જહેમત થી પર

અસ્તિત્વ નાં ઓચ્છવ ઉજવવાની

*******************************************************

રાત આખી  હૈયા ભીતર ધીમું ધીમું કણસી રહી

ઝાકળભીના શમણાં ઓઝલ, બોઝલ વાતો વણસી રહી...

કેવા થઇ ચકચૂર વહ્યાં'તા વરસાદી એ ગીતો માં

પૂર્યા'તાં રંગો એ નવલાં મરજાદી એ ભીંતોમાં

અષાઢ આંખોમાં ને તોયે ચાતક નજરો તરસી રહી.

ઝાકળભીના..

હોય કદી શું દરિયાની લહેરો ને એવો ખ્યાલ?

રેતી સાથે સગપણ શાનાં, બે પળ નું એ વ્હાલ

અફવા થઇ વહેંચાતો આનંદ, પીડા છાતીસરસી રહી

                                                ઝાકળભીના..

રાત આખી....

*******************************************************

અરેરાટી અને અસમર્થતા......એક સ્થાયીભાવ

અવારનવાર જોઉં છું એ લોકોને.....કૈક વિચિત્ર જ દેખાવ છે...

ચામડી જેવું કશું જ નહિ....ફક્ત પોકળ હાડપિંજર જેવા...ધૃણા ઉપજે તેવા..

પેલા હાડપિંજર ઉપર એવા તો થર જામ્યા છે કે હવે તો કશું સ્પર્શે જ ક્યાંથી?? ને સ્પર્શે જ નહિ તો અનુભવે ક્યાંથી??

બિચ્ચચારા કશું કરે જ ક્યાંથી??

સાવ પાણા જેવા...

ના ના પાણા તો ગમે તેવા કાળમીંઢ હોય તોય કાળક્રમે દરિયા ની થપાટો ખાઈને સુંવાળા થઇ જાય..

આ તો એનાથીયે....

વર્ષમાં  બે ત્રણ વાર  હવાફેર કરવા પોતાના હવા મહેલો માંથી બહાર નીકળે ત્યારે શાંતિ, વિશ્વાસ, એકતા અને મદદ ની બે-ચાર હાથલાકડી હોય એ પણ ઠાલી એમના જેવી જ....

ને એ પોકળ લાકડીઓ ઠોક્યા કરે ... પહેલેથી અધમૂઆ થયેલા હાડમાંસ ના લોચાઓને....

ને એ જ લાકડીઓને ટેકે આ લોચા ફિનિકસ હોવાના ભ્રમમાં  ઉડે..

આકાશ છવાઈ જાય આ મજબૂર પક્ષીઓથી .....અને અભિનંદન ના ફુગ્ગાઓથી  

ફિનિકસ પક્ષી એટલે નિર્બળતા, કાયરતા અને મજબૂરી નું નવું નામ....અને એ નવા નામ ને વધાવતું આપણું શહેર...વાહ મુંબઈ!!                                                                                                                

*******************************************************

મૈત્રી

મૈત્રી એટલે...

ખાલીપાના આકાશમાં એક ભર્યા ભર્યા સ્મિત ની રંગોળી....

એ રંગોળી પાડતી આંગળી ઝાલતાં જ અધૂરી લાગતી હસ્તરેખા માં પૂર્ણતા નો સાથીયો પૂરાય..

ને એ સાથીયા સાથે ચિતરાયા હોય શુભ અને લાભ...

એકબીજા નાં શુભ માં જ મળી જતી લાભની લ્હાણી..

આંખો માં છલકાતાં હોય અબીલ ગુલાલ અને સદા ધબકતી હોય અક્ષત રહેવાની ભાવના .....

મૈત્રી એટલે એકલતા ના શ્રીફળ વધેરી ઉજવાતી મેળા ની હોળી

મૈત્રી એટલે હૃદય ગોખ માં ઝળહળતા દીવડા ની દિવાળી

*******************************************************

 આવરણ...

ટ્રેનનાં ડબ્બામાં ચડતાંની સાથે જ એણે એક પછી એક આવરણો ઓઢી લીધાં

ધર્મના, સંસ્કારના, ફરજોના ને અરજોના...

કેટલીક પળો પહેલા કૈંક ખાસ લાગતું એનું વ્યક્તિત્વ..

અચાનક જ ટોળાંમાંનું એક બની ગયું..કે ટોળામાં જ લગભગ ખોવાઈ ગયું

આંજી નાખતું એનું સ્મિત કાળા ઘેરાં અંધકાર પાછળ લપાઈ ગયું

બે આંખો ફક્ત રહી.... પોતાના સરનામાં ને શોધતી...

એ સરનામું એટલે ઘર..જે કદાચ પોતીકું ના પણ હોય...

એને મન એ ઘર એટલે એક ઉંબરો માત્ર....

જેને ઓળંગતાં જ પેલા આવરણો આપમેળે વળગતાં જાય છે

ને મચી પડે છે એને ટોળાંમાની એક બનાવવા

જોકે તોય ટ્રેનનાં ડબ્બામાં બીજા કરતાં એ થોડી જુદી ખરી...

એના આવરણો દેખીતા તો હતાં....

*******************************************************

સ્વયંસિદ્ધા

કશો જ ફેર નથી પડતો

એના યુનિફોર્મનો રંગ ખાખી હોય કે કાળો

એના હાથમાં લાકડી હોય કે લેખણ

એનું સ્કર્ટ ધોળું હોય કે એનો કોટ

એ ધરા ધ્રુજાવે કે ધમણ

એ દિલ જીતે કે દોકડા

    ઉંબર ને આ પાર કે પેલે પાર

એના સમરાંગણ જુદા કે જુદા એના કુરુક્ષેત્રો

એક સરખી હોય તો અપેક્ષા

ફરજપરસ્તીની

ઉંબરની બન્ને પાર

સંસ્કાર, સમર્પણ ને શિસ્ત વચ્ચેનું સંતુલન જાળવતાં

સ્વયંસિદ્ધા પુરવાર થવાની

*******************************************************

એના લોહીનો રંગ લાલ નહોતો

એના આંસુ ખારા નહોતા

એની પીડાની કોઈ ભાષા નહોતી

ને કલ્પાંત તોય સંભળાયું

શહેરની સગવડ સાચવવા કુરબાન થતા વધુ એક શહીદનું

રસ્તો પહોળો કરતાં કરતાં સાંકડી થતી જતી માનસિકતામાં કોક ડૂસકું અટવાઇ ગયું 

*******************************************************

પ્રશ્ન .........

આજે ફરી ઉગ્યો ...

ધરતી ફાડીને પીપળો ઉગે તેમ

દરરોજ ઉગે છે, ફરી ફરી ઉગે છે

મનમાં ઉગતાં ની  સાથે જ  ધસમસે છે હોઠ સુધી

ને ત્યાંજ અટકી જાય છે

શરમ, સંકોચ કે સભ્યતા ના ઉંબરે ....

એને ખબર છે એ ઉંબરો ઓળંગતાંજ ...

એક શાંત (!) સ્થગિતતામાં વમળો સર્જાશે

ને એ વમળોમાં વલોવાઈ જશે કંઈ કેટલુંય

ક્ષણભરમાં ....ક્ષણભર માટે જ

ને ફરી પાછી એ જ સ્થગિતતા ..

એટલે એ ક્ષણભંગુર  જીવન જીવ્યે જાય છે

પ્રસવ વેદના થી બાળ મૃત્યુ સુધીનું ...

                                                      - ખેવના દેસાઈ