Translate

Sunday, August 25, 2019

વિશ્વની અજાયબી સમી ગિલ્બર્ટ હિલ

  
    તમને કહું કે મુંબઈ શહેરની મધ્યમાં છ કરોડ વર્ષ જૂનો ૨૦૦ ફીટ ઉંચો મોનોલિથ પર્વત કે ટેકરો આવેલો છે જેની ઉપર સુંદર મજાનું ગામદેવી માતાનું મંદીર આવેલું છે અને જ્યાં પહોંચી તમે મુંબઈનું એક અલગ જ સ્વરૂપ નિહાળી શકો છો તો કદાચ એ તમારા માન્યા માં જ નહિં આવે બરાબર? પણ આ સત્ય છે! હું જેની વાત કરી રહ્યો છું એ ટેકરા કે મોનોલિથ ખડકનું નામ છે ગિલ્બર્ટ હિલ અને તે મુંબઈના ઉપનગર અંધેરી સ્ટેશનથી માત્ર પંદર-વીસ મિનિટ ચાલીને પહોંચી શકાય એટલા અંતરે આવેલ છે. 

મોનોલિથ શબ્દ લેટીન ભાષાના મોનોલિથસ પરથી ઉતરી આવ્યો છે જેમાં મોનો એટલે સિન્ગલ - એક અને લિથસ એટલે સ્ટોન - પથ્થર એવા અર્થ પરથી મોનોલિથની વ્યાખ્યા એવી થઈ શકે કે એક જ પથ્થર કે ખડકમાંથી બનેલો ટેકરો કે પહાડ. સમગ્ર વિશ્વમાં આવા ગણ્યાંગાંઠયા ભૌગોલિક અજાયબી ગણાતાં પર્વત છે જેમાંનો એક આપણી આટલી નજીક છે - મુંબઈ શહેરમાં આ એક અજબ જેવી વાત છે.

ગિલ્બર્ટ હિલ ૬૧ મીટર કે ૨૦૦ ફીટ ઉંચો કાળા બેસાલ્ટ ખડકનો સ્થંભ જેવો ટેકરો છે જેને વર્ષ ૨૦૦૭માં મુંબઈ મહાનગર પાલિકા દ્વારા ભૂસ્તર શાસ્ત્રીઓના અથાગ પ્રયત્નો બાદ ગ્રેડ - ૨ નો હેરિટેજ સ્ટ્રક્ચરનો દરજ્જો પ્રાપ્ત થયો છે. લગભગ ૬૬૦ લાખ વર્ષ પૂર્વે મેસોઝોઈક યુગમાં એટલે કે જ્યારે પૃથ્વી પર મસમોટા ડાયનાસોર ભ્રમણ કરતા હતાં એ સમયે પૃથ્વીના પેટાળમાંથી ધગધગતો લાવરસ બહાર નીકળી જમીન પર પથરાયો અને ત્યારે આ ખડકની રચના થઈ. એમ મનાય છે કે આ લાવારસ તે સમયે મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને મધ્યપ્રદેશ છે તે ભાગો પર આશરે પચાસ હજાર ચોરસ કિલોમીટર જેટલા ડેક્કન ટ્રેપ તરીકે ઓળખાતા વિસ્તાર સુધી પથરાયો હતો (માથેરાન ના પશ્ચિમી ઘાટ પણ જેનો ભાગ છે) અને તે જ એ સમયના વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓના નિકંદન બદલ જવાબદાર હતો. નિષ્ણાતોના મતાનુસાર આ એક અસામાન્ય ભૌગોલિક અજાયબી સમાન એક જ પથ્થરમાંથી બનેલ ટટ્ટાર ઉભેલો ઉંચો થાંભલા જેવો ખડક છે જે વિશ્વમાં બીજી બે જગાએ જોવા મળે છે - એક અમેરિકાના વ્યોમિંગમાં આવેલ ડેવિલ્સ ટાવર નેશનલ મોનુમેન્ટ અને બીજો અમેરિકાના પૂર્વીય કેલિફોર્નિયામાં આવેલ ડેવિલ્સ પોસ્ટપાઈલ નેશનલ મોનુમેન્ટ.






                ગિલ્બર્ટ હિલને ૧૯૫૨માં ભારતીય કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વન ધારા હેઠળ નેશનલ પાર્ક જાહેર કરાયો હતો. પણ વખત જતાં વસ્તી વધારાને કારણે માનવ જાતે વનોમાં, પહાડો પર, દરિયામાં એમ બધે અતિક્રમણ કરી પોતાના માટે વસવાટ થઈ શકે એવી વ્યવસ્થા કરવા આ ભૌગોલિક સ્વરૂપોનો વિનાશ નોતર્યો અને ગિલ્બર્ટ હિલ ની આસપાસ પણ છેક તેના પાયા સુધી ઘૂસણખોરી કરી માનવ વસાહતો નું નિર્માણ થયું છે. ગિલ્બર્ટ હિલ એક તરફ મોટી ઝૂંપડપટ્ટીથી તો બીજી તરફ ઉંચી બિલ્ડીંગો દ્વારા ઘેરાઈ ઊભી છે, એમ કહો ને કે ઢંકાઈ ગઈ છે. છતાં પહાડની ઊંચી સાંકડી ટોચ તમે દૂરથી પણ જોઈ શકો છો. ૨૦૦૭માં હેરિટેજ દરજ્જો પામ્યા પછી જો કે ઘૂસણખોરી થોડી ઓછી થઈ ગઈ છે અને ત્યાં આ ધરોહર સાચવવાનો સંદેશ આપતા પાટીયા પણ મુકાયા છે. ગિલ્બર્ટ હિલ ની ટોચ પર બગીચો અને તેની મધ્યે ગામદેવીનું એક સુંદર મંદિર બાંધવામાં આવ્યા છે. ત્યાં સુધી પહોંચવા ખડક ખોદીને સીધા ચઢાણ વાળા દાદરા પણ બનાવાયા છે. 




ઉપર પહોંચ્યા બાદ તમે મુંબઈ નું ચારે તરફથી દર્શન કરી શકો છો 



અને ત્યાં મનને જે અદ્ભુત લાગણીનો અનુભવ થાય છે તેનું શબ્દમાં વર્ણન થઈ શકે નહીં! મેં પરિવાર સાથે બે વાર ત્યાં જઈ સૂર્યાસ્ત જોવાની મજા માણી છે. કદાચ ઘણાં લોકોને આ જગા વિશે માહિતી જ નથી એટલે અહીં ખાસ ગર્દી હોતી નથી અને એટલે પણ અહીં વધુ મજા આવે છે. મંદિર પણ ખૂબ સરસ છે અને તેની જાળવણી ખૂબ સારી રીતે કરાય છે. 


મંદીરની આસપાસ અમને સારી એવી સંખ્યામાં પોપટ અને સમડી જેવા પંખીઓ જોવા મળ્યાં હતાં.બગીચામાં બેસવા માટે બાંકડા પણ મૂકેલા છે એટલે તમે અહિં દોઢ-બે કલાક જેટલો સમય આરામથી પસાર કરી શકો પણ અંધારું થાય એ પહેલા નીચે પાછા ફરી શકાય એ પ્રમાણે સમયનું આયોજન કરવું હિતાવહ રહેશે.

                જો કે આ વૈશ્વિક અજાયબી સમાન સ્થળે પહોંચતા તમને થોડી તકલીફ પડી શકે છે. અંધેરી સ્ટેશન બહાર થી સીધી ગિલ્બર્ટ હિલની બસ છે પણ તે તમને હિલના બીજે છેડે ઉતારે છે જ્યાં થી ઉપર ચઢવા માટેનો રસ્તો સહેલાઈ થી જડે એમ નથી. તમારે અંધેરી પશ્ચિમ તરફથી રીક્ષા લઇ ગિલ્બર્ટ હિલ ગામદેવી મંદિર એમ ચોખવટ કરવી જેથી રીક્ષા તમને ઝૂંપડપટ્ટીના નાકે ઉતારી શકે. ત્યાંથી સાંકડી ગલીઓ ધરાવતો શોર્ટ કટ લઈ હિલના તળિયે આવેલ ગેટ સુધી પહોંચી શકાય અને પછી પગથીયા ચડી ગિલ્બર્ટ હિલની ટોચ સુધી. ઝૂંપડપટ્ટી નો થોડો ગંદો ગોબરો રસ્તો પસાર કરવો પડે અને પૂછતાં પૂછતાં જવું પડે પણ એક વાર ગિલ્બર્ટ હિલની ટોચ પર પહોંચો એટલે આ બધી અગવડોનું સાટું વળી જાય અને તમારું મન પ્રસન્નતા અનુભવ્યાં વગર રહી ન શકે!

Saturday, August 24, 2019

ગેસ્ટ બ્લૉગ - શુભ દિવસ કે અશુભ દિવસ ?

માનવીએ કેલેન્ડર (તારીખિયા) બનાવ્યાં. એમાં તારીખો, વાર, મહિનાઓ અને વર્ષો.એમ વિભાજનો કર્યાં. કોઈક દિવસ શુભ માન્યો અને કોઈક દિવસ અશુભ. પંચાંગોમાં પણ શુભ-અશુભ દિવસોના નિશાનો બનાવ્યાં. કોઈક દિવસ આપણને વ્યક્તિગત રીતે માનીતો અને કોઈક દિવસ અણમાનીતો. કોઈક ખૂબ જ સારો અને કોઈક ખૂબ જ ખરાબ. એમ લાગે કે જાણે એ તારીખ કેલેન્ડરમાં આવી જ ન હોત, તો જ સારું થાત. ક્યારેક આપણા પોતાનો, તો ક્યારેક આપણા પ્રિયજનોનો; જન્મદિન, લગ્નતિથિ, તો ક્યારેક કોઈનો મૃત્યુદિન, દરેક વખતે આપણે એ દિવસોની વિશેષતાઓ, ઘટનાઓ પ્રમાણે એ દિવસોમાં સારા-નરસાના ભેદભાવો કર્યાં. વળી કોઈ દિવસ સાર્વજનિક રીતે શુભ કે અશુભ ગણાયો.
આપણે તો માનવ; અને સાથે ભેટ મળેલી અમૂલ્ય વિચારશક્તિ, એને કારણે આપણે આ વિભાજનો કરીને આપણી લાગણીઓ વ્યક્ત કરવાની રીત શોધી લીધી છે.
સૂરજ રોજ જ ઊગે છે, એ જ ઉષ્મા અને તાજગી આપે છે. પણ આપણે એને આપણી માનસિકતા પ્રમાણે અલગ-અલગ રીતે વધાવીએ છીએ, ગ્રહણ કરીએ છીએ. આપણને ગમતું થાય તો સારો દિવસ, અને ન ગમતું થાય તો ખરાબ દિવસ એવા લેબલો મારીએ છીએ. મૂળમાં તો એની પાછળ આપણી લાગણીઓ, આપણો ઈગો જ રહેલો હોય છે.
કુદરતમાં ઘટતી દરેક ઘટનાઓ; એ પછી આપણને ગમતી હોય કે અણગમતી હોય, આપણા સમગ્ર અસ્તિત્વને સંતુલનમાં રાખવા માટે જ ઘટતી હોય છે. પછી એ આપણું વ્યક્તિગત સંતુલન હોય કે સમગ્ર અસ્તિત્વનું સંતુલન. આ જ હકીકત છે. કદાચ આપણને અમુક ઘટનાઓ અણગમતી બનતી હોય તો, એ આપણે માટે એક શીખ તરીકે મુકવામાં આવેલી હોય છે; એક પ્રયોજન સાથે ગોઠવવામાં આવી હોય છે. આપણે જો અણગમતી ઘટનાઓને અડચણ રૂપે જોઈએ, તો અવશ્ય દુઃખી જ થઈએ; પણ જો આપણે એને એક પડકાર રૂપે જોઈએ અથવા એક પરીક્ષા રૂપે જોઈએ અને એમાંથી રસ્તો કાઢવા માટે સકારાત્મક રીતે પ્રયત્નશીલ થઈએ તો, આપણને એમાંથી બહાર નીકળવાનો રસ્તો તો મળે જ છે, સાથે-સાથે એ અનુભવ, પરીક્ષામાં સારી રીતે ઉત્તીર્ણ થયાનો મહામૂલો સંતોષ આપીને જાય છે, કંઇક નવું શીખવીને જાય છે. જીવન તરફ જોવાનો એક નવો દ્રષ્ટિકોણ આપીને જાય છે.
કુદરતનું અવલોકન કરીએ તો આપણને જણાશે કે કુદરતે આવા શુભ-અશુભના કોઈ જ ભેદભાવ નથી કર્યાં. હા, કુદરતે પણ ઋતુઓ બનાવી છે, એમાં પાનખરનો રંગ પણ છે અને વસંતનો રંગ પણ છે. પણ એ કોઈ શુભ અને અશુભ પ્રયોજન માટે નહિ પણ સંતુલનના હેતુ માટે જ બનાવી છે. કુદરતની પોતાના નિયમો શીખવવાની આ એક અનોખી રીત છે. પણ આપણે એને પાનખરના વિષાદ તરીકે અને વસંતના આનંદ તરીકે ઉજવીએ છીએ. પાનખર એટલે જ આવે છે કે, વસંતમાં નવા જોમ સાથે નવી કૂંપળો ફૂટી શકે. પ્રકૃતિ નવપલ્લવિત થઇ શકે. ઋતુઓમાં બદલાવ, એ પ્રકૃતિના નિયમનું એક દર્શન જ છે; એ નિયમ, કે જે આવે છે એણે જવાનું જ છે, પછી એ વસંત હોય કે પાનખર વૃક્ષનો અને ડાળીઓનો; પાંદડાઓ પ્રત્યેનો મોહત્યાગ આપણને પણ શીખવી જાય છે કે ; નવા આવિષ્કાર માટે, નવા અનુભવો માટે, જૂનું ત્યાગવું જ પડે. એમાં દુ:ખની કે પીડાની અનુભૂતિથી ઉપર ઉઠીને કુદરતનો સંકેત સમજીને, જો શીખી શકીએ; તો કંઈ જ અશુભ કે વિષાદ-પ્રેરક નથી. આમ કુદરતનું દર્શન શીખવે છે કે, કંઈ જ સ્થાયી નથી. દરેક પરિવર્તન; એક અન્ય, અનિવાર્ય અને આવશ્યક ઘટનાના ઉદ્ભવ માટેનો સંકેત માત્ર છે. તો પછી શા માટે શુભ-અશુભનાં લેબલો લગાડવા જોઈએ? 
માટે જ દોસ્તો, દરેક દિવસ સ-રસ છે. દરેક દિવસમાં એક નવીનતા, એક નાવીન્ય છે, દરેક દિવસ એ ઈશ્વરે આપણને આપેલી એક અમૂલ્ય ભેટ, એક તક છે, કે જેમાં કોઈક સંદેશ છુપાયેલો છે; જેને વાંચવાનો, સમજવાનો એક મોકો ગોઠવાયેલો હોય છે. આપણે પોતે એને સકારાત્મક રીતે કે નકારાત્મક રીતે સમજીએ છીએ, એ આપણી પોતાની માનસિકતા પર નિર્ભર છે.
દરેક દિવસની એક આગવી વિશેષતા છે. દરેક દિવસ એક બેજોડ અનુભવ છે, એક શીખ છે. જો આપણે; “ગમતાનો કરીએ ગુલાલ અને અણગમતાનો સ્વીકારીએ પડકાર” આ સૂત્ર જીવનમાં અપનાવીને, દરેકે દરેક દિવસ બસ કુદરતનો એક પ્રસાદ છે; જેને સહર્ષ સ્વીકારીને ઉત્તમ રીતે પાર થવાના કર્મમાં ગૂંથાઈ જઈ શકીએ, તો આપણું જીવન જ સ્વયં એક “ગીતા” બની જાય

- સોનલ કાંટાવાલા

Saturday, August 17, 2019

અન્યોને ચીડવવાની કે હલકા ગણવાની વિકૃત મનોવૃત્તિ

    પાયલ તડવી નામની આદિવાસી કુળમાંથી કહેવાતા સભ્ય સમાજમાં ડૉક્ટર બની પોતાનું સ્થાન બનાવવા આવેલી મહત્વકાંક્ષી યુવતિ  મુંબઈ મહાનગરમાં પ્રતિષ્ઠિત હોસ્પિટલમાં  પ્રવેશ મેળવે છે પણ ઉચ્ચ કુળની કહેવાતી અન્ય ત્રણ સિનિયર ડોક્ટર યુવતિઓ તેને ચેનથી ભણવા કે જીવવા દેતી નથી, સતત મહેણાં-ટોણા મારી તેનું જીવવું હરામ કરી દે છે. તેને સતત અહેસાસ કરાવે છે કે તેનું સ્થાન આદિવાસીઓ વચ્ચે જંગલમાં છે, તેમના કહેવાતા સભ્ય સમાજમાં નહીં, તે ડોક્ટર બનવાને લાયક નથી. તેનું સતત રેગીંગ થાય છે. અંતે પરિસ્થિતી અસહ્ય બનતા છવ્વીસ વર્ષીય પાયલ આત્મહત્યા કરે છે. બે મહિના પહેલા જ મુંબઈમાં બનેલી આ કમનસીબ સત્ય ઘટના છે. અત્યારે તેના મોત પાછળ જવાબદાર એ ત્રણ ઉચ્ચ કુળની જેલમાં ધકેલાઈ ગયેલી ડોક્ટર યુવતિઓ સામે કેસ ચાલુ છે અને પાયલની તેઓએ નાશ કરી નાખેલી સ્યુસાઇડ નોટ પણ ફોરેન્સિક પદ્ધતિથી પાયલના મોબાઇલ ફોનમાંથી મેળવી લેવાઈ છે. હજી તે ત્રણ યુવતીઓએ પાયલ સાથે કરેલી અમાનવીય હરકતોની હકીકતો ધીરે ધીરે છતી થઈ રહી છે. પાયલ તો હવે ડૉક્ટર બની પોતાના પરિવાર કે આદિવાસી સમાજને ગૌરવ અપાવવાનું સ્વપ્ન પૂરું કરવા પાછી ફરવાની નથી કારણ એ તો જ્યાં કોઈ પ્રકારનો ભેદભાવ નથી એવી જગાએ - પરમધામમાં પહોંચી ચૂકી છે, પણ આશા છે કે આ કેસમાં સંડોવાયેલી પાયલના મોત પાછળ જવાબદાર એ ત્રણે ગુનેગાર યુવતિઓને સખતમાં સખત સજા થાય અને સમાજમાં દાખલો બેસે.
   અન્ય એક કિસ્સામાં જળગાંવના નાના શહેરમાંથી આવેલા એક હોશિયાર આશાસ્પદ એન્જિનિયર અને એમ. બી. એ. થયેલા યુવાન અનિકેત પાટીલે એકાદ સપ્તાહ પહેલાં જ આત્મહત્યા કરી જીવન ટૂંકાવી દીધું છે. તેના મોત પાછળ જવાબદાર છે તેની ઓફિસના કેટલાક સહકર્મચારીઓ જેઓ સતત અનિકેતને 'ગે' એટલે કે સજાતીય કહી ચીડવતા. અનિકેતે તેના સિનિયર્સને અને એચ. આર. ડિપાર્ટમેંટમાં આ અંગે ફરિયાદ કરી મદદ મેળવવા પ્રયત્ન કર્યો પણ તેનો કોઈ ફાયદો થયો નહીં. જ્યારે પોતાના પરની પજવણી અસહ્ય બની ત્યારે પચ્ચીસ વર્ષીય
અનિકેતે મોત વ્હાલુ કર્યું.
   બંને કિસ્સાઓમાં એક સામાન્ય બાબત છે કે બંને પીડિતોએ તેમના પર થતો અન્યાય ઘણાં લાંબા સમય સુધી સહન કર્યો હતો અને આ અંગે તેમના સિનિયર્સને કે અન્ય લાગતા વળગતાઓને ફરિયાદ પણ કરી હતી છતાં તેમને કોઈ પ્રકારની મદદ મળી નહોતી. કદાચ તેમાંના કોઈકે આ દિશામાં કોઈક નક્કર પગલાં લીધા હોત તો આજે પાયલ અને અનિકેત જીવતા હોત, પણ બંને એ તેમની સ્યુસાઇડ નોટમાં લખ્યા મુજબ તેમના અનેક પ્રયત્નો છતાં તેમને કોઈ પ્રકારની મદદ ન મળતાં, આશાનું કોઈ કિરણ બચ્યું ન હોવાનું જણાતા તેમણે અંતિમ પગલું ભર્યું હતું.
  અન્યને તેની કોઈ ખામી કે નબળાઈ ને લઈ ચીડવવું માનવ સમાજમાં ખૂબ સામાન્ય છે. નાનકડા બાળકોથી માંડી યુવાનો કે વયસ્કો સુદ્ધાં સામાને તેની કોઈ ખામી કે નબળાઈ હાઈ લાઇટ કરી તેની મજાક ઉડાવે છે, તેને માનસિક ત્રાસ આપે છે અને એમાંથી વિકૃત આનંદ મેળવે છે. કોઈક વાર સામા પાત્રને ચીડવવાથી એક ડગલું આગળ વધી તેને ધમકાવવામાં પણ આવે છે અને ક્યારેક એથી પણ આગળ વધી પીડિત પર શારીરિક ત્રાસ પણ ગુજારાય છે.
    શું આપણે આપણાં બાળકોને નાનપણથી જ શીખવવું ન જોઈએ કે કોઇને ચીડવવું એ ખોટું છે. ઘણી વાર આપણે પોતે પણ જાણ્યે અજાણ્યે અન્યો ને હલકા ચીતરવામાં કે અન્યોની મજાક ઉડાવવામાં સહભાગી થતાં હોઇએ છીએ. વ્હોટસ એપ પર ઘણી વાર કોઈ જાડી કે ટૂંકી કે કાળી વ્યક્તિના વિડિયો વાયરલ થાય છે કે કોઈ વ્યક્તિની શારીરિક મર્યાદા કે જાતિય પસંદગી ને લગતા જોકસ ફોરવર્ડ કરવામાં આવે છે, આપણે સૌ એનો આનંદ લઈએ છીએ. આ શું સૂચવે છે? કોઈની શારીરિક મર્યાદાને લઈ આ રીતે વિકૃત આનંદ લેવો એ સભ્ય સમાજની નિશાની છે? આપણું વર્તન જોઈને આપણા બાળકો પણ આ રીતે તૈયાર થાય છે અને તેઓ પણ તેમની સાથેની વ્યક્તિઓને ચીડવતા થઈ જાય છે. જ્યારે આપણે તેમને આમ કરતા જોઈએ ત્યારે આપણે તરત તેમને અટકાવવા જોઈએ. તેમને એવું શિક્ષણ અને સંસ્કાર આપવા જોઈએ કે અન્યો ને હલકા કે તુચ્છ ગણવા જોઈએ નહીં કે ક્યારેય કોઈની નબળાઈ કે ખામી ને મુદ્દો બનાવી તેની સતામણી કરવી જોઈએ નહીં.
     સાથે આપણાં બાળકોને માનસિક રીતે મજબૂત બનવાની પણ શિખામણ આપવી જોઈએ. અન્યો તેમની મજાક ઉડાવતા હોય તો તેમની પડખે ઉભા રહી સામા તત્વો સામે પગલાં લેવા જોઈએ. આપણાં બાળકોને અન્યાયનો સામનો ન કરવા શીખવવું જોઈએ.
   આપણી આસપાસ આપણે કોઈને આવા અન્યાયનો ભોગ બનતું જોઇએ કે કોઈ એ અંગે આપણી મદદ મેળવવા પ્રયત્ન કરે ત્યારે આપણો અભિગમ મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં 'આમાં મારે શું?' એવો હોય છે. આ અભિગમ બદલવાની જરુર છે.
     છેલ્લે જેનાં પર આ પ્રકારની માનસિક ત્રાસ ગુજારવાની ઘટના બની રહી હોય તેણે સમજી લેવાની જરૂર છે કે કોઈ સમસ્યા એવી નથી હોતી જેનો હલ ન હોય. પહાડ જેવા જણાતા પ્રોબ્લેમનું પણ કોઈને કોઈ સોલ્યૂશન ચોક્કસ હોય છે. જરૂર છે થોડી ધીરજ, માનસિક સ્વસ્થતા અને મજબૂતાઈની, પોઝીટીવ એટીટ્યુડ કેળવવાની. સારા મિત્રો બનાવો અને તેમને બધી વાત કરો, પરિવારના કોઈ સભ્ય સાથે એવો સંબંધ કેળવો કે તેની સાથે તમે મનની ગમે તે વાત શેર કરી શકો. આવી વ્યક્તિ સાથે સતત સંપર્કમાં રહો અને તેમને તમારી સાથે કૈંક ખોટું થઈ રહ્યું હોય તો તરત તેની જાણ કરો. અન્યાય કરવો પણ ન જોઈએ અને સહન પણ ન કરવો જોઈએ. હેરાન કરતા તત્વો ને ટાળો, એ શક્ય ના હોય તો તેમની ફરિયાદ કરો, એનાથી કંઈ ન વળે તો એ જગા કે નોકરી છોડી દો, પણ આત્મહત્યા એ કંઈ સોલ્યુશન નથી, તેનો વિચાર સુદ્ધા ના કરશો.

ગેસ્ટ બ્લૉગ : જૂની રંગભૂમિનો સૂર્યાસ્ત - શ્રી વિનયકાંત દ્વિવેદીને શ્રદ્ધાંજલિ

     આજે સભાગૃહમાં ત્રણ બેલ પછી નાટક શરૂ થાય છે એમ જૂની રંગભૂમિ પર ત્રણ ઘંટડી વગાડવામાં આવતી અને ત્રીજી ઘંટડી બાદ પોટાશના ભડાકા સાથે નાટકની શરૂઆત થતી. જૂની રંગભૂમિનું કોઈક નાટક સ્વર્ગમાં શરૂ થયું લાગે છે પહેલી ઓગષ્ટથી એટલે વિનુભાઈ ને ઈશ્વરે ત્યાં બોલાવી લીધા. વિનુભાઈ એટલે વિનયકાંત પ્રભુલાલ દ્વિવેદી. આજની પેઢીનો કોઈ યુવાન કદાચ પૂછી શકે એ કોણ પણ કાલની અને એનાથી જૂની પેઢીના કોઈને મારે કદાચ વિનયકાંત દ્વિવેદીનો પરિચય આપવો નહીં પડે. વિનુભાઈ એટલે જૂની રંગભૂમિ એવું રૂપક અતિશયોક્તિભર્યું નહીં ગણાય.
    જૂની રંગભૂમિના ભીષ્મ પિતામહ સ્વ. શ્રી પ્રભુલાલ દયારામ દ્વિવેદીએ અનેક લોકપ્રિય નાટકોનું સર્જન કર્યું, અનેક લોકચાહના પામેલા ગીતોનું સર્જન કર્યું. અનેક હિંદી અને ગુજરાતી ફિલ્મો તેમના નાટકો પરથી બની. અનેક નામી કલાકારો તેમની કલમથી પ્રસિદ્ધિ પામ્યાં. એમના સુપુત્ર એટલે દેવી ગાયત્રીના પરમ ઉપાસક એવા વિનયકાંત દ્વિવેદી.
  ૧૯૭૮માં શ્રી દેશી નાટક સમાજ સંસ્થા મુંબઈ (ભાંગવાડી, કાલબાદેવી) ખાતે બંધ થઈ. ૧૯૮૧માં શ્રી મુકુંદ ગોરડીયા, શ્રી ચંદ્રકાંત શાહ, શ્રી રસિક ભાઈના સહકારથી વિનુભાઈએ "સંભારણાં" નામની નાટય સંસ્થા શરૂ કરી અને સંભારણાંનો પ્રથમ નાટય પ્રયોગ તેજપાલ ઓડીટોરીયમ ખાતે ૨૬ - માર્ચ - ૧૯૮૧ ના રોજ રજૂ થયો જેમાં સંગીત સંચાલન શ્રી સુરેશકુમાર શાહે કર્યું, પ્રકાશ સંચાલન શ્રી ભૌતેશ વ્યાસે સાંભળ્યું. સનત વ્યાસ અને સોહાગ દીવાનનો સાથ મળ્યો અને મારા અને મારા પિતાશ્રી સ્વ. પ્રભાકર કીર્તિ એ પણ તેમાં ભાગ ભજવ્યો અને એ શો સુપર હિટ રહ્યો.
ત્યારબાદ અનેક નાટકો રજૂ થયા,નાટ્ય ગીતોની કેસેટ - ડી. વી. ડી. બહાર પડ્યા. તેમાં મુખ્ય કલાકારો હતાં - મહેશ્વરી, રજની શાંતારામ, રંગલાલ નાયક, ઘનશ્યામ નાયક, રૂપકમલ, મનોરમા, કેશવલાલ નાયક, ડી. શાંતારામ, સૂર્ય કુમાર, લીલી પટેલ, ભૈરવી શાહ, ઉમા જોશી, અરવિંદ વેકરિયા, તન્મય વેકરિયા, જગદીશ શાહ, કિશોર ભટ્ટ, ગિરીશ દેસાઈ, જયંત ભટ્ટ, ભાસ્કર દવે, શાંતિલાલ નાયક, સરયૂ શાહ, ચંદ્રકાંત ચૈતન્ય નયના આપ્ટે, શ્રીકાંત સોની, મહેશ ભટ્ટ, ગૌરી રાવલ, ભાવના ત્રિવેદી, શરદ શર્મા, હિંમત જોશી, નિરૂપમા જોશી, રક્ષા દેસાઈ. આ બધા કલાકારોએ વિનુભાઈને જૂની રંગભૂમિ ૧૯૮૧ બાદ પણ જીવતી રાખવામાં સહયોગ આપ્યો.
વિનુભાઈ પોતે નિર્માતા, દિગ્દર્શક, લેખક - કવિ કે કલાકાર ન હોવા છતાં જૂની રંગભૂમિને જીવતી રાખવામાં તેમનું યોગદાન અમાપ અને અજોડ રહ્યું.
વિનુ ભાઈ નું અન્ય નોંધનીય પ્રદાન એટલે લગભગ છ દાયકાના ગુજરાતી સુપરહિટ નીવડેલા લોકપ્રિય ગીતોનું રસપ્રદ માહિતી સાથેનું પુસ્તક 'મીઠા ઉજાગરાં'.
જૂની રંગભૂમિના ઇતિહાસના છેલ્લા પાના સમા શ્રી વિનયકાંત દ્વિવેદીને નત મસ્તકે ભાવભીની શ્રદ્ધાંજલિ.
  - ઘનશ્યામ નાયક

બેંકમાં પ્રત્યક્ષ જવું કે નેટ બેન્કિંગ?

    આમ તો ઘણાં વર્ષોથી હું નેટ બેંકિંગ કે મોબાઇલ વૉલેટ જેવા સાધનો દ્વારા જ સઘળાં નાણાંકીય વ્યવહારો ઓનલાઇન પતાવું છું અને મને યાદ પણ નથી કે છેલ્લું લાઇટ, ટેલિફોન કે પાણીનું બિલ મેં જાતે બહાર જઈને ક્યારે ભર્યું હતું. પણ વર્ષના વચલા દહાડે એકાદ વાર બેંકમાં પ્રત્યક્ષ જવાનું થાય. આવો એક મોકો થોડા દિવસ પહેલાં આવ્યો.
    પબ્લિક પ્રોવિડેંટ ફંડનું પંદર વર્ષની મુદ્દતનું ખાતું વ્યક્તિ જીવનમાં એક જ વાર ખોલાવી શકે છે જે ટેક્સ સેવિંગ અને લાંબા ગાળાના નાણાં રોકાણ માટેનો એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. મારું તો આ અકાઉન્ટ ઓલરેડી પંદર વર્ષનો સમય ગાળો પૂરો કરી ચૂક્યું છે અને મેં તેની મુદત બીજા પાંચ વર્ષ માટે લંબાવી છે. પણ મારા અઢી વર્ષના બચ્ચા માટે હું રોકાણનું એક સાધન શોધી રહ્યો હતો અને મને વિચાર આવ્યો કે પત્નીનું પી. પી. એફ. અકાઉન્ટ નથી ખોલાવ્યું  તો આ વિકલ્પનો ઉપયોગ કરવા દે. મારું અને પત્નીનું સેવિંગ્સ અકાઉન્ટ જે બેંકમાં છે ત્યાંજ પત્નીના નામે પી. પી. એફ. અકાઉન્ટ ખોલવાનો નિર્ણય કર્યો જેથી ઓનલાઇન ટ્રાન્સફર દ્વારા હું પુત્ર માટે જે સેવિંગ્સ કરું તે એમાં જમા કરાવી શકાય. સરકારી ખાતાઓ જેવા કે પી. પી. એફ., એન. એસ. સી., પોસ્ટ ખાતું વગેરે અત્યાર સુધી ઓનલાઇન સુવિધા આપતા નહોતા પણ તપાસ કરતાં જાણવા મળ્યું કે હવે પી. પી. એફ. અકાઉન્ટ તો તમે ખાનગી બેંકમાં પણ ખોલાવી શકો છો અને ઘણી રાહત થઈ! કારણ બેંકમાં કે પોસ્ટ ઓફિસમાં જઈ નાણાકીય વ્યવહારો કરવાનું ઘણું આકરું લાગે છે! એક તો ત્યાં લાંબી કતાર હોય, પાસ બુક અપડેટ કરાવવા જાવ તો પ્રિંટર કામ ન કરતું હોય, દીકરી નમ્યાના સુકન્યા સમૃદ્ધિ અકાઉન્ટ ના મલાડની પોસ્ટ ઓફીસના ખાતામાં ચેક જમા કરાવવા જાઓ તો પંદરેક દિવસ પછી બોરીવલી હેડ ઓફિસમાં ચેક ક્લિયર થાય પછી જ તેની એંટ્રી પાસબુકમાં અપડેટ થાય - આ બધી સમસ્યાઓના કટુ અનુભવ પછી નિર્ણય જ કર્યો છે કે બને ત્યાં સુધી નાણાકીય વ્યવહારો ઓનલાઇન પતાવવા. આથી પી.પી. એફ. અકાઉન્ટ ઓનલાઇન ઓપન થઈ શકશે અને તેમાં નેટ બેન્કિંગ દ્વારા પૈસા ઓનલાઇન ટ્રાન્સફર કરાવી શકાશે એ માહિતી એ ઘણી રાહત આપી! થોડી ઘણી ઔપચારીકતાઓ બાદ ખાતું ખૂલી ગયું અને પાસબુક વગેરે કુરિયર દ્વારા ઘેર આવી ગયા પણ પ્રથમ વાર પાસબુક અપડેટ કરાવવા એક વાર બેંક માં જવું જ પડે એવી સ્થિતી ઉભી થઈ અને હું નાનકડા હિતાર્થ ને લઈ જઈ પહોંચ્યો બેંકની ઘર નજીક આવેલી બ્રાંચ પર. આ એક આનંદ તમને બેંકમાં જવાથી મળી શકે ખરો - બચ્ચું હોય તો એને સાથે લઈ જવાનો! બેંકના કર્મચારીઓ સહિત કેટલાક ગ્રાહકોએ પણ એને રમાડ્યો, બેસવા ખુરશીની વ્યવસ્થા કરી આપી! બહાર કાળઝાળ ગરમી હતી પણ બેંક બ્રાંચમાં એ. સી. હતું એટલે થોડી રાહત થઈ. જો કે લાંબી કતાર હતી. એક સિનિયર સિટીઝન કતારમાં ઉભા હતાં, જે લાંબી લાંબી પ્રશ્નોત્તરી કરી બેંક કર્મચારીનો કંટાળો વધારી રહ્યા હતાં. તેમને નાણાં તેમના કોઈક પરિવારજનને વિદેશ મોકલવા હતાં અને તે માટે ની કોઈ માહિતી તેમની પાસે નહોતી. ખાસ્સી ધીરજ દાખવી આખરે બેંક કર્મચારીએ તેમની બધી શંકાઓ દૂર કરી. તેમની પાસબુક પણ અપડેટ કરી આપી. આ દરમ્યાન મને 'બેંકમાં પ્રત્યક્ષ જવું કે નેટ બેન્કિંગ' આ વિશે વિચાર આવ્યો અને આજના બ્લોગનું બીજ ત્યાં ત્યારે રોપાયું!
    બંને પદ્ધતિઓના પોતપોતાના ફાયદા અને ગેરફાયદા છે. પ્રત્યક્ષ જાઓ ત્યારે તમે ત્યાં નવા સંપર્ક બનાવો છો, ચાલી ને જાઓ તો કસરત થાય એ ફાયદો, સમય પસાર ન થતો હોય તો વ્યસ્ત થઈ જવાનો એક સરસ વિકલ્પ. પણ જેને સમયની મારામારી હોય, વ્યસ્તતા કેડો ન મૂકતી હોય એને માટે નેટ બેંકિંગ ઉત્તમ વિકલ્પ છે. ઘેર બેઠા નાણાં ટ્રાન્સફર કરી શકો, ચેક બુક મંગાવી શકો, બિલ ભરી શકો, અન્ય નાણાકીય સાધનોમાં રોકાણ કરી શકો, ઘેર બેઠા અકાઉન્ટ સ્ટેટમેંટ પ્રિંટ કરી શકો વગેરે વગેરે. તમારું કામ સરળતાથી પતી જાય. થોડી સાવધાની રાખવી પડે જેમકે ખાનગી કમ્પ્યુટર પરથી જ લોગ ઈન કરવાનું, પાસવર્ડ કોઈ સાથે શેર નહીં કરવાનો, ઓનલાઇન ફ્રોડ થી બચવાનું વગેરે. આ બધું ધ્યાન રાખો તો ઘેર બેઠા બેંક ના વ્યવહારો પતાવી શકો. મને તો આ જ રીત ગોઠી ગઈ છે!
   દીકરી નમ્યાનું સુકન્યા સમૃદ્ધિ અકાઉન્ટ પણ મારે તો ટ્રાન્સફર કરી નાખવું હતું જેથી ટિપિકલ સરકારી ઓફીસ જેવી પોસ્ટ ઓફીસ માં જવાની ઝંઝટમાંથી છૂટકારો મેળવી ઓનલાઇન બધા વ્યવહારો પતાવી શકાય પણ જાણ થઈ કે હજી આ અકાઉન્ટ ટ્રાન્સફર કરવું શકય નથી, નવું સુકન્યા સમૃદ્ધિ અકાઉન્ટ ખાનગી બેંકમાં ખોલી શકો પણ જૂનું ટ્રાન્સફર કરવું હાલ માં શકય નથી. જેવું એ શક્ય બનશે કે હું વહેલામાં વહેલી તકે એ કરી નાખીશ!
 તમને કઈ પદ્ધતિ ગમે — પ્રત્યક્ષ જવાની કે નેટ બેન્કિંગ વાળી?

Saturday, July 20, 2019

નિવૃત્તી પછી પ્રવૃત્તિ

Hi, my dad (63) is looking for a part/full time job in any industry to keep himself mentally active. Something in administration? Previously: hotel management+industrial technologies. Very hard-working & an excellent communicator. Areas: betn Dadar & Thane + New Bombay. Pls help?

- @sundermanbegins (Shruti Sunderraman) 

  સંસ્કૃતિ, સંગીત, કલા, લિંગભેદ, માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને જાળવણી વિશે લખતી, સંશોધન કરતી અને શબ્દો, ઈવેન્ટ્‌સ અને ડિજિટલ મૂવમેન્ટસ સાથે જોડાયેલી શ્રુતિ સુંદરરમન નામની એક યુવતિએ નવેમ્બર ૨૦૧૮માં ઉપરોકત ટ્વીટ કરી જગતને જણાવ્યું હતું કે "મારા પિતા (વય ૬૩ વર્ષ) માનસિક રીતે કાર્યરત રહેવા માટે કોઈ પણ ક્ષેત્રે પાર્ટ ટાઇમ કે ફૂલ ટાઇમ નોકરી કરવા ઇચ્છે છે. એડ્મિનિસ્ટ્રેશન ખાતે કોઈ નોકરી? તેમનો અનુભવ : હોટલ મેનેજમેંટ + ઇન્ડસ્ટ્રિઅલ ટેક્નોલોજી. ખૂબ મહેનતુ અને અતિ સારા વક્તા. દાદર અને થાણે + નવી મુંબઈ વચ્ચે. મદદ કરો! “
  
  આ ટ્વીટ મને એટલું ગમી ગયેલું કે મેં લાઇક કરી રાખેલું હતું અને આજે સાત - આઠ મહિને એ વિશે લખવાનો અવસર આવ્યો! અંગ્રેજીમાં પોસ્ટ થયેલ આ ટ્વીટના રીપ્લાય ઓપ્શન દ્વારા પ્રિયાએ વધુ થોડી માહિતી શેર કરી હતી. એ રીપ્લાય ટ્વીટ આ રહી :
   I personally feel he'll thrive in a cultural sector (like cultural societies/music schools/dance recital studios etc) because he has a lot of insight, resources and communicative skills to offer and it will keep him emotionally fulfilled. Please DM if you have any leads.
"હું અંગત રીતે માનું છું કે સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રે (જેવી કે સાંસ્કૃતિક સંસ્થા /સંગીત શાળા /ડાન્સ રીસાઈટલ સ્ટુડિયો વગેરે) તેઓ ઝળહળી ઉઠશે!કારણ તેઓ આ વિષય માટે જરૂરી સારી સૂઝબૂઝ, સ્રોતો અને વકતૃત્વ કલા ધરાવે છે અને આ ક્ષેત્રે કામ તેમને માનસિક રીતે પરિતૃપ્ત રાખશે. જો તમે આ અંગે ઘટતું કરી શકો એમ હોવ તો મને DM (ડાઇરેક્ટ મેસેજ) કરવા વિનંતી. “

     શ્રુતિના પિતાને તો આ ૪૬૭ વાર રીટ્વીટ થયેલા અને ૩૪૮ લાઇકસ પામેલા ટ્વીટ બાદ નોકરી મળી જ ગઈ હશે, પણ મુદ્દો એ નથી. આ ટ્વીટ મેસેજ સાથે ત્રણ પહેલુઓ જોડાયેલા છે. એની વાત આજના બ્લોગ થકી કરવી છે. 

એક આમાં એક દીકરીની પિતા પ્રત્યેની લાગણી છલકાય છે. સામાન્ય રીતે માતા પિતા પોતાના સંતાનો માટે નોકરી શોધતા હોય છે. પણ અહીં લાગણીથી ભારોભાર છલકાતી એક દીકરીની પિતા પ્રત્યેની કાળજી ડોકાય છે. નિવૃત્ત થયા બાદ પિતાના માનસિક  અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય અંગે ચિંતિત એક પુત્રી તેમની કાબેલિયત અને અનુભવ ને આધારે તેમના માટે નોકરી શોધી રહી છે આ એક અનોખી બાબત છે! દરેક સંતાનોએ માબાપની આમ કાળજી લેવી જોઈએ.

બીજો પહેલુ છે નિવૃત્તિ બાદની પ્રવૃત્તિની જરૂરિયાતનો. 'આખી જિંદગી કામના ઢસરડા કર્યા બાદ હવે આરામ' એવી મનોવૃત્તિ ધરાવતા વૃદ્ધો સંતાનો અને અન્યોના ઠેબે ચડી દયનીય સ્થિતિમાં પાછલી જિંદગી જીવતા હોય છે ત્યારે નિવૃત્તિ બાદ પણ પોતાને ગમતી કે પોતાના કૌશલ્ય મુજબની પ્રવૃત્તિને અપનાવી તમે પોતાનું કે આસપાસના અનેકનું જીવન આનંદમય અને વધુ જીવવાલાયક બનાવી શકો છો. કદાચ શારીરિક રીતે વધુ મહેનત કરી શકવાની સ્થિતિમાં ન હોવ તો પણ નિવૃત્તિ બાદ ઘણું બધું કરી શકાય છે. તમે આખી જિંદગી શું કરવાની બેહદ ખેવના રાખતા હતા એ હવે કરી શકો એમ છો. બસ થોડું મક્કમ મનોબળ અને આત્મવિશ્વાસ કેળવો અને કઇંક શીખવવું, ઘેર બેઠાં કોઈક સર્જન કરવું, ઘેર કે ઓફિસમાં બેસીને કોઈક વ્યવસાયમાં જોડાઈ વ્યસ્ત રહેવું, શોખ પૂરા કરવા, સમવયસ્ક કે વયની મર્યાદા બહાર જઈ મિત્રો બનાવવા અને તેમની સાથે ગુણવત્તા સભર સમય પસાર કરવો - ઘણું બધું થઈ શકે તેમ છે.

  ત્રીજો પહેલુ છે સોશિયલ મીડિયાના સશક્ત માધ્યમના ઉપયોગનો. શ્રુતિએ વિચાર્યું નહીં હોય કે લોકો શું કહેશે - ઘરડા બાપ પાસે નોકરી કરાવવા નીકળી છે, આમ નોકરીની ભીખ મંગાય, હવે આ ઉંમરે બાપાને શાંતિથી જીવવા દે.. આવું બધું લોકો કહેશે એમ વિચાર્યા વગર તેણે મનની વાત ટ્વિટરના માધ્યમથી શેર કરી અને કેટલાય રીટ્વીટસ અને લાઇકસ સાથે અનેક જવાબ પણ તેને આ ટ્વીટ સંદેશ માટે મળ્યાં. કેટલાક મજેદાર, ઉપયોગી તો કેટલાક વિચારશીલ અને કેટલાક ફાલતુ પણ! આવો આ જવાબોની મજા માણીએ!
એક જણે જવાબમાં પોતાના પિતાની પ્રેરણાત્મક વાત શેર કરી. 

જગતજીત (@jackiekhurana) નામના આ યુવાને લખ્યું : “મેં મારા પિતાને બિઝનેસ બંધ કરી હું જ્યાં નોકરી કરતો હતો એવા મારા વતનમાં આવી વસવા આગ્રહ કર્યો. છ મહિના તેમણે આ રીતે પ્રવૃત્તિહીન બેચેનીમાં વિતાવ્યા પણ પછી કંઈક કરવાની તેમની ચાહને લીધે તેમને વ્યસ્ત રાખવા મેં પુણેમાં તેમને એક નાનકડી હોટલ ખોલી આપી અને તે તો આ ધંધા ને એક એવા નવા સ્તરે લઈ ગયા કે મેં મારી નોકરી છોડી દીધી અને હું તેમના ૧૧ આઉટલેટ્સ નું કામ સંભાળુ છું!“ જેબ્બાત! આ ટ્વીટ સંદેશને પણ  સો થી વધુ લાઇકસ મળી અને દસેક જણાએ પ્રત્યક્ષ જવાબ આપી એ વયસ્ક અને તેમના પુત્રને બિરદાવ્યા. 

એકાદ જણે ભૌગોલિક મર્યાદાને કારણે મદદ ના કરી શકવાની લાચારી દર્શાવી પણ શ્રુતિ ને બિરદાવી અને વર્ચુઅલ હગ્‌સ મોકલાવ્યાં! 
તો અન્ય એક જણે કહ્યું કે તે આમાં શ્રુતિની પ્રત્યક્ષ કોઈ મદદ કરી શકે તેમ નથી પણ તે ચોક્કસ પ્રાર્થના કરશે કે તેના પિતાને યોગ્ય નોકરી જલ્દી મળી જાય. 

એક યુવતીએ લખ્યું : હું આમાં પ્રત્યક્ષ કોઈ રીતે મદદરૂપ થઈ શકું એમ નથી પણ એક નિરીક્ષણ શેર કરીશ. તમારા પિતા એકસ - હૉસ્પિટાલીટી ના માણસ છે અને આવા લોકો કો-વર્કિંગ માટે શ્રેષ્ઠ સાબિત થાય છે. મેં પોતે મારી કો-વર્કિંગ સ્પેસ માટે આવી એક વ્યક્તિને નોકરીએ રાખી છે. 

અન્ય એક યુઝરે ટ્વીટ જવાબ લખ્યો કે 
ખાનગી (નોન ટોપ) સ્કૂલ હંમેશા નાની એવી ટીમને મેનેજ કરી શકે અને કામ કરાવી શકે એવી વ્યક્તિની શોધમાં હોય છે. એડમિન ઓફિસર પ્રકારના અને ખાસ કરીને નિવૃત્ત એવા લોકો આ જોબ માટે બેસ્ટ સાબિત થતાં હોય છે. 

અન્ય એક યુવતિએ જવાબી ટ્વીટ દ્વારા પોતાના પિતાની વાત શેર કરતા લખ્યું : મારા પિતા નિવૃત્તિ બાદ હજી પણ કાર્યરત છે. આ પેઢીના લોકો માટે પોતાની જાતને એક્ટિવ અને બીઝી રાખવા માટે નોકરીનું મહત્વ કેટલું છે એ હું જાણું છું. હું આશા રાખું છું કે તમારા પિતાને જલ્દી જ તેમને ગમે એવું કંઈક મળી રહે!

    સંજીવ (@sanjeevJV) નામના એક યુવકે લખ્યું : હાય શ્રુતિ, મારા પિતા લગભગ ૬૫ની ઉંમરના છે અને પતંજલી સાથે કામ કરે છે. સૌથી સારી વાત છે કે તેઓ યોગ શીખવે છે અને મારા પિતા એમાં માસ્ટર બની ચૂક્યા છે. કદાચ પતંજલીની ખાસિયત છે કે તેઓ મોટી વયના લોકો સાથે જોડાયેલા છે અને તેમને સારી તકો પૂરી પાડે છે. તમારે ત્યાં નજીકમાં પતંજલી હોય તો તેમનો સંપર્ક સાધો. 

      અન્ય એક જણે પોતાનું ઈમેલ આઇડી આપી શ્રુતિ ને પોતાનો સંપર્ક સાધવા જણાવ્યું તો બીજા એક જણે પોતાના કોઈ ઓળખીતા નો સંપર્ક આપી શ્રુતિને તેમની સાથે વાત કરવા જણાવ્યું.

      તો વળી સાડા ૬૨ વર્ષ ના એક આધેડે શ્રુતિના ટ્વીટના જવાબમાં પોતાને માટે જાહેર ખબર મૂકી દીધી!  તેમણે લખ્યું : મેં સેલ્સ, એડ્મિનિસ્ટ્રેશન અને ઓપરેશન્સ સાંભળ્યા છે. હું ડોમ્બિવલી, કલ્યાણ કે અંબરનાથ વિસ્તારમાં મારા લાયક જગા ખાલી હોય તો જોડાવા ઉત્સુક છું.

એક જણે શ્રુતિને PMOIndiaની મદદ માગવા સલાહ આપી!

     અન્ય એક ફોલોવરે જણાવ્યું :
જો તેઓ વકતૃત્વ કળામાં સારા હોય તો તેમણે કોલેજના વિદ્યાર્થીઓને સોફ્ટ સ્કિલસ ની ટ્રેનિંગ આપવાનું વિચારવું જોઈએ. નવી મુંબઈમાં BMS અને એંજીનિયરીંગની અનેક કોલજ આવેલી છે. BMS ના વિદ્યાર્થીઓ વકતૃત્વમાં નબળા હોય છે, તેમનામાં આત્મવિશ્વાસનો અભાવ હોય છે. તેમને ટ્રેનિંગ આપવાનું કામ તમારા પિતા કરી શકે.

    એક આધેડ વયના વયસ્કે જવાબમાં પ્રશ્ન કર્યો કે શું તેમને પૌત્ર - પૌત્રી છે કે? તેમણે પૌત્ર - પૌત્રી સાથે સમય પસાર કરવાનો આનંદ માણવો જોઈએ!

    અન્ય એક જણે પોતાના પિતા માટે મદદ માંગી. તેણે લખ્યું કે મારા પિતા નિવૃત્તિ બાદ તણાવમાં રહે છે અને તેમનું બ્લડ પ્રેશર ઉંચુ રહે છે. તેમને નોકરીની જરૂર છે.

     એકાદ જણે શ્રુતિને પ્રોફેશનલ લોકો માટેના નેટવર્કિંગ પ્લેટફોર્મ LinkedIn પર મદદ માગવા સલાહ આપી.

   આમ અનેક લોકોએ તરેહ તરેહના જવાબો આપી એક રસપ્રદ સંવાદ સેતુ રચ્યો અને મને એ વાંચવાની મજા પડી!

    શોભા ડે જેવી કોઈક ટ્વીટ કરે કે તેમને પ્રતિભાવમાં અનેક ટ્વીટસ મળે અને એ વાંચીને મને જબરી મજા આવે છે! આ એક આડવાત!

      શ્રુતિના પિતાને ચોક્કસ કોઈક સારી પ્રવૃત્તિ મળી જ ગઈ હશે એવી આશા અને હજી ના મળી હોય તો જલ્દી જ મળી જાય એવી પ્રાર્થના!

ગેસ્ટ બ્લોગ : મૃત્યુ

        જિંદગી એક કાચની બરણી જેવી છે. એનાં પર ' હેન્ડલ વીથ કેર' નું લેબલ લગાવેલું હોય અને ખૂબ જ કાળજીથી એનું જતન કર્યું હોય તો પણ ક્યારે એ બરણીમાં તડ પડી જાય, તિરાડો પડી જાય અને ક્યારે એ ભાંગીને ભુક્કો થઈ જાય તે કહેવાય નહીં. અંત નિશ્ચિત છે પણ ક્યારે તેની કોઈને જાણ નથી હોતી. નિશ્ચિત મૃત્યુની આ અનિશ્ચિતતાને સ્વીકારવી જ પડે છે. જવાનું નક્કી જ છે તો પછી એક વાર મનમાં એ નિર્ધાર કરી લઈએ કે ગમે તે સમયે, ગમે તે પરિસ્થિતિમાં, ગમે તે સંજોગોમાં જવા ની વેળા આવે ત્યારે હસતાં હસતાં જ વિદાય લઈશું. મોતને એક અવસર ગણીને ઉજવશું ને એનું પ્રેમથી સ્વાગત કરીશું. અલબત, જેટલું લખવું, બોલવું, કહેવું, સાંભળવું કે વાંચવું સહેલું છે એટલું અમલમાં મૂકવું સહેલું નથી. ખેર, એક વાર જો સમજાય જાય કે મૃત્યુને સહજ રીતે સ્વીકારી લેવું એ જ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે તો જિંદગી જીવંતતાથી જીવી શકાય. 

             ચાલો, આપણે પ્રેમથી કાળદેવતાને કહીએ કે - - - 

હે, મોત,  તું સાવ જ અચાનક અને અકાળે હ્રદયરોગ રૂપે ત્રાટકે તો હ્રદયની અસહ્ય પીડામાં પણ ઈશ્ચર સાથે આટલી સહજતાથી મિલાપ થશે એ વાતનો આનંદ હોય. 

હે, મોત,  તું કોઈ જીવલેણ અકસ્માત રૂપે ત્રાટકે અને મારા મુખમાંથી ચીસ નીકળી જાય તો તે ચીસની પરાકાષ્ઠાએ ઈશ્ચરની યાદ આવી જાય ને મારી અંતિમ પળો સુધરી જાય. 

હે, મોત,  તું કોઈ કુદરતી પ્રકોપ રૂપે આવે તો આફતથી સર્જાયેલી લાચાર અવસ્થામાં પણ ઈશ્ચરની અકળ્ય લીલાનો તાગ મેળવવા એની પાસે જ જઈ રહ્યાંનો આનંદ હોય.

હે, મોત  કોઈ બિમારી કીડીની ચાલે આવીને મારા દેહને ક્ષીણ કર્યા કરે ને એમ કરતાં અંતિમ ક્ષણ આવે ત્યારે  ઘણાં સમય પહેલાં ઈશ્ચરે મને તારા આગમનની જાણ કરી દીધી અને શેષ જીવનને અર્થસભર જીવવાની તક આપી તે  બદલ આભાર માનતાં સંતોષથી મારી આંખ મિંચાય. 

હે, મોત, તું કોઈ ભયંકર બિમારીનું રૂપ ધારણ કરીને આવે. દર્દ, પીડા ને વેદના અસહ્ય હોય. કંઈ જ ગમતું ન હોય. ક્યાંય ચેન પડતું ન હોય. અરે, ઈશ્ચરનું નામ લેવાનું પણ મન થતું ન હોય ત્યારે દર્દશામક અને નિંદ્રાદાયક ગોળીઓની અસર હેઠળ મિંચાયેલી મારી આંખો પર કોઈ અજાણ પ્રેમાળ હાથનો સ્પર્શ થાય મને થોડી શાતા મળે. એ શાતામાં મને મૃત્યુ પછીની  શાંતિનો અહેસાસ થાય ને મોત તને હું પ્રેમથી આવકારૂં. 

હે, મોત,  સહજ રીતે જીવન જીવતાં, કાળચક્રની ગતિને સ્વીકારતાં, ઈશ્ચરના ધ્યાનમાં લીન હોઈએ અને તું આવે તો એ ઘડી ઓચ્છવની ઘડી બની રહે. 

હે, મોત,  તડ પડે કે તિરાડો પડે ત્યારે પણ એમાં સંગીતની મીઠાશ અનુભવાય અને જ્યારે આ બરણી ભાંગીને ભુક્કો થઈ જાય ત્યારે પણ વિસર્જનના અફસોસના બદલે નવસર્જનની વેળા આવ્યાનો આનંદ હોય. 
    
 - રોહિત કાપડિયા